Vectoren, vraagstuk 94

Gegeven het vectorveld:
Vergelijking
  1. Ga na voor welke waarden van a en b het vectorveld conservatief is.
  2. Bepaal voor de gevonden waarden een scalaire potentiaalfunctie U (x, y, z).
  3. Bereken:
    Vergelijking
    Hierin is k de kromme met parametrisering:
    Vergelijking
  4. Kan deze integraal ook worden berekend zonder gebruik te maken van de potentiaalfunctie?
Grafiek
De grafiek van r (t) = (x = t cos (2πt), y = t sin (2πt), z = t)
  1. Ga na voor welke waarden van a en b het vectorveld conservatief is.

    Indien dit vectorveld conservatief is dan is er een scalarveld G te vinden waarvan dit vectorveld de gradiënt is:
    Vergelijking
    Symbool kennen we als volgt:
    Vergelijking
    Oftewel:
    Vergelijking
    Vergelijking
    Vergelijking
    Door integratie ontstaat:
    Vergelijking
    Vergelijking
    Vergelijking
    Door de juiste kruisverbanden te leggen tussen deze drie resultaten is te zien dat:
    Vergelijking
    Vergelijking
    Vergelijking
    En uit de eerste vergelijking van het bovenstaande drietal volgt:
    Vergelijking
    Uit de derde vergelijking van het bovenstaande drietal volgt:
    Vergelijking
    En dit is in overeenstemming met de tweede vergelijking.
    Grafiek
    Het vectorveld v voor a = 2, b = 6
  2. Bepaal voor de gevonden waarden een scalaire potentiaalfunctie U (x, y, z).

    Door de gevonden waarden voor a en b in te vullen in de vergelijkingen voor G, die we hierboven door integratie verkregen hebben, vinden we de potentiaalfunctie:
    Vergelijking
  3. Bereken:
    Vergelijking
    Hierin is k de kromme met parametrisering:
    Vergelijking
    Omdat het veld conservatief is hebben we een potentiaalfunctie gevonden en die kunnen we gebruiken om de bovenstaande integraal te berekenen. Eerst berekenen we r voor minimale en maximale t:
    Vergelijking
    Vergelijking
    Vervolgens berekenen we de potentialen in die punten:
    Vergelijking
    Vergelijking
    Dan wordt de integraal:
    Vergelijking
  4. Kan deze integraal ook worden berekend zonder gebruik te maken van de potentiaalfunctie?

    Jawel, maar dat is uiteraard (veel) meer werk. De recht-toe-recht-aan manier is om uit de parametrisering van de kromme k de x, y en z-waarden af te lezen en die te gebruiken om het vectorveld v om te schrijven:
    Vergelijking
    Vervolgens nemen we de afgeleide van r:
    Vergelijking
    Waarna het inwendig product v ∙ dr volgt:
    Vergelijking

    Door dit inwendig product verder uit te werken, de haakjes weg te werken, en nog een dag te zwoegen op de integraal komen we ook via deze weg waarschijnlijk wel ergens tot een oplossing. Laten we eens even heel goed nadenken. De kromme k loopt van de oorsprong naar het punt (1, 0, 1). Van daaruit kunnen we een rechte lijn m bedenken rechtstreeks van het punt (1, 0, 1) terug naar de oorsprong en dan hebben we een gesloten kromme gemaakt die het vlak P omsluit. Volgens meneer Stokes geldt de stelling van Stokes:

    Vergelijking

    Symbool kennen we als volgt:
    Vergelijking
    Dan wordt het uitwendig product Symbool × v:
    Vergelijking
    Voor de gevonden waarden a en b is de rotatie van dit vectorveld nul! Dat is interessant want hierdoor kunnen we de stelling van Stokes gebruiken als volgt:
    Vergelijking
    Voor het lijnstuk m kies ik uiteraard de meest simpele parametrisering:
    Vergelijking
    Met deze x, y en z-waarden kan ik het vectorveld schrijven als:
    Vergelijking
    De afgeleide van m is:
    Vergelijking
    Het inwendig product v ∙ dm wordt:
    Vergelijking
    Nu heb ik een heerlijk eenvoudige integraal (en let op de integratiegrenzen want ik eindig in de oorsprong):
    Vergelijking
    Dat brengt ons bij het eindresultaat:
    Vergelijking